e-Nabız, Sağlık Bakanlığı’nın vatandaşların tüm sağlık geçmişini tek çatı altında topladığı kişisel sağlık kayıt sistemidir; MHRS ise bu ekosistemin hastane ve aile hekimi randevularını yöneten kapısıdır. Bu iki sistemin güvenliği, tıbbi tanılardan reçetelere, laboratuvar sonuçlarından görüntüleme raporlarına kadar özel nitelikli kişisel verinin yalnızca sahibi ve yetkili sağlık personeli tarafından görülebilmesini sağlamakla ilgilidir.

e-Nabız ve MHRS güvenliği, bir kişinin en mahrem sağlık geçmişinin dijital ortamda yalnızca doğru kişilere, doğru gerekçeyle açılmasını güvence altına alan denetim ve erişim düzenidir.

Verinin Hassasiyeti Neden Farklı?

Sağlık verisi, KVKK’nın özel nitelikli veri kategorisine girer ve sızması durumunda geri alınamaz sonuçlar doğurur. Bir kredi kartı numarası değiştirilebilir, ancak bir HIV testi sonucu, psikiyatrik tanı ya da gebelik kaydı bir kez ifşa olduğunda kişinin sosyal ve mesleki hayatında kalıcı hasar bırakabilir. Bu nedenle e-Nabız kayıtlarına erişim, sıradan bir web oturumundan çok daha katı doğrulama ve loglama gerektirir.

Vatandaş tarafında en yaygın giriş yöntemi e-Devlet kimliği ya da SMS doğrulamalı oturumdur. Buradaki zayıf halka çoğunlukla teknik değil insan kaynaklıdır: sahte SMS ve e-postalarla yürütülen Kimlik avı kampanyaları, kullanıcıyı sahte bir e-Nabız veya e-Devlet ekranına yönlendirip parola ve doğrulama kodunu çalmayı hedefler. Bu yüzden salt parola yeterli görülmez.

Erişimi Güvenceye Alan Katmanlar

Hesap ele geçirmeye karşı en etkili tekil önlem, girişe ikinci bir kanıt eklemektir. Çok faktörlü kimlik doğrulama ile parola çalınsa bile saldırganın cihazınıza gelen tek kullanımlık koda ya da mobil imza onayına ihtiyacı olur; bu da uzaktan yapılan otomatik hesap devralmalarının büyük kısmını durdurur. Sistem tarafında ise kayıtların şifreli saklanması, personel erişiminin rol bazlı kısıtlanması ve her sorgunun kim tarafından, ne zaman yapıldığının denetim izine yazılması gelir.

• Vatandaş oturumlarında ikinci doğrulama faktörünün zorunlu tutulması
• Sağlık personeli erişiminin görev ve hasta ilişkisiyle sınırlanması (need-to-know)
• Her kayıt görüntülemesinin değiştirilemez denetim izine kaydedilmesi
• Anormal toplu sorgu ve mesai dışı erişimlerin otomatik alarma bağlanması
• Sistemler arası veri aktarımının uçtan uca şifrelenmesi

MHRS Tarafındaki Kötüye Kullanım

MHRS’de veri gizliliğinden çok erişim adaleti ve bütünlük ön plandadır. Randevu botları, popüler hekimlerin açılan kontenjanlarını saniyeler içinde kapatıp gerçek vatandaşların randevu bulmasını engelleyebilir; bu, hizmete erişimi bozan bir suistimaldir. Ayrıca çalınan bir e-Devlet oturumuyla başkasının adına randevu oluşturmak veya iptal etmek, sistemin bütünlüğünü hedef alan bir kötüye kullanım biçimidir. Bu yüzden MHRS güvenliği, hız sınırlama, davranış analizi ve oturum doğrulamayı bir arada kullanır.

Bütünsel Bir Mimari Meselesi

e-Nabız ve MHRS, e-Devlet altyapısıyla iç içe çalıştığı için birinin güvenliği diğerine bağlıdır; bu bağın nasıl kurulduğu e-Devlet Kapısı güvenliği ile doğrudan ilişkilidir. Tek bir kimlik doğrulama noktasının zayıflaması, arkasındaki tüm sağlık verisini riske atar. Bu nedenle savunma, tekil bir kontrole değil; kimlik, uygulama, veri katmanı ve loglamanın birlikte tasarlandığı bir mimariye dayanmalıdır. Kurumların bu bileşenlerin birbiriyle nasıl konuştuğunu bağımsız gözle değerlendirmesi için Altyapı ve mimari gözden geçirme hizmetimiz bu tür entegre sistemlerdeki zayıf bağlantıları ortaya çıkarır.